Na ratunek kreatywnym

Sierpień zaczął się rewelacyjne, bo w mojej skrzynce wylądował taki oto e-mail:

„Witam

Dziekuje za wpis o zarządzie. Ja niestety tkwię już w spółce zoo i problem mam nieco inny. (…) Kolega z którym rozkręcaliśmy działalność otworzył sobie jednoosobową firmę i dorabia na grafice. Efekt jest taki, że nasze wspólne projekty leżą, bo XXXXX wiecznie nie ma czasu. XXXXX oczywiście nie widzi żadnego problemu.

(…)

Będę bardzo wdzięczny za podpowiedź co możemy z tym zrobić”.  

Ustaliłem z Czytelnikiem, że e-maila nieco okroimy i odpowiem na pytanie na blogu.

Zakaz konkurencji dla zarządu i wspólników

W mojej praktyce spotkałem się z taką sytuacją:

Panowie byli członkami zarządu, ale na co dzień po prostu pracowali w swojej firmie. Z czasem jednak okazało się, że własna spółka to jednak nie aż tak intratna forma zarobkowania i pojawiły się pierwsze pokusy, aby dorobić na tak zwanym „ boku”.

Wieloletnia obecność na rynku zaowocowała dla jednego z Panów wieloma kontaktami w branży, a te z kolei dały plon (żeby wyczerpać już wszelkie rolnicze przenośnie) w postaci licznych ofert. Dodam „kuszących ofert” biorąc pod uwagę kondycję spółki z o.o.

W końcu nasz członek zarządu zaczął tak poważnie rozważać, że przestudiował umowę spółki, gdzie – ku swojemu zadowoleniu – nie znalazł żadnych zapisów o zakazie konkurencji. Jak się później okazało z uczciwości Pan tak się umówił z kontrahentem, że usługi będzie świadczył jedynie „po godzinach”, a więc kiedy już zakończy dzień pracy w spółce z o.o. Kontrahent na to przystał, Panowie podali sobie ręce, a już następnego dnia w CEIDG pojawiła się działalność gospodarcza naszego członka zarządu. Przedmiot tej działalności był tak bliźniaczo podobny do przedmiotu działalności spółki, że gdyby się tutaj posłużyć nomenklaturą sądową należałoby ją określić jako „graniczącą z tożsamością” 😅.

I tutaj pojawia się problem:

członek zarządu, zupełnie jak żona Cezara, musi być poza wszelkimi podejrzeniami.

Faktycznie w umowie spółki mogło nie być żadnych postanowień o zakazie konkurencji, ale formalnie nie ma takiego obowiązku, aby taki zapis się w niej znalazł. Zakaz zajmowania się przez członka zarządu interesami konkurencyjnymi wynika bowiem wprost z kodeksu spółek handlowych. Jest to tzw. zakaz ustawowy.

Zakaz konkurencji obowiązuje zresztą tak samo wspólnika, który nie jest w zarządzie (czy wspólnika w ogóle).

Kiedy możemy mówić o naruszeniu takiego zakazu?  Właśnie wspomniane powyżej indywidualne prowadzenie działalności gospodarczej, bycie wspólnikiem w spółce konkurencyjnej, prokurentem, pełnomocnikiem, pracownikiem etc.

W opisanym przeze mnie przypadku bez znaczenia było, że nasz „uczciwy” członek zarządu postanowił prowadzić swoją działalność gospodarczą „po godzinach”. W ocenie tego członka zarządu-konkurenta nie naruszał on interesu spółki, bo świadczył konkurencyjne usługi w godzinach kiedy i tak by nie świadczył ich z ramienia spółki. Nic bardziej mylnego. Przy zakazie zajmowania się interesami konkurencyjnymi istotnym bowiem jest konkurencyjne współdziałanie na rynku, a nie to czy usługi „po godzinach” mogły i powinny być świadczone w ramach spółki.

W przypadku opisanym przez Czytelnika zachowanie członka zarządu jest jeszcze bardziej naganne, bo na „dorabianiu” kolegi w sposób bezpośredni cierpią interesy spółki. Trudno tutaj o lepszy dowód, że działalność jest realnie konkurencyjna.

Odszkodowanie albo rozwiązanie spółki

W przypadku działalności konkurencyjnej sprawca może zostać pociągnięty do odpowiedzialności odszkodowawczej. Jest to jednak rozwiązanie, które w rzeczywistości jedynie pogłębi już istniejący konflikt.

Sedno problemu Czytelnika tkwi w tym, że Panowie nie wyobrażają sobie dalszej współpracy, bo nie mają do siebie już zaufania.

Jednym wyjściem jest rozwiązanie agencji reklamowej w formie spółki przez sąd, co jak pisałem tutaj nie jest rzeczą łatwą.

Na pokrzepienie odsyłam do uzasadnienia tego wyroku gdzie Sąd zdecydował się na rozwiązanie agencji reklamowej ze względu na spór wspólników. Stan faktyczny nieco inny, ale i tutaj sednem sprawy była wzajemna utrata zaufania.  A więc da się.

Zapraszam również do przeczytania wpisu na temat zakazu konkurencji na blogu Pani Mecenas Anety Kułakowskiej.

Potrzebujesz sprawdzonego wzoru umowy?

Zobacz także:

• Podział agencji reklamowej po rozwodzie – Jesteś w związku małżeńskim i prowadzisz agencję reklamową? Potencjalnie podział firmy po rozwodzie Cię nie ominie.
• Konsorcjum reklamowe – co to jest konsorcjum i jak może zwiększyć potencjał Twojej agencji reklamowej w przetargach.

Podziękowania dla:

• Photo by Headway on Unsplash

Zabrzmi to banalnie, ale czasy się zmieniają.

Kiedy jeszcze parę lat temu jako młody adept prawa miałem okazję już udzielać się z kontaktach z klientami świadomość prawna była zgoła inna.

Dajmy na to taką Panią Prezes, która  przyniosła 7 pozwów złożonych przeciwko niej i zniesmaczona rzuciła:

„Czy ci ludzie nie rozumieją, że to jest spółka z o.o?„

Niestety miałem wątpliwą przyjemność wówczas wyjaśniać przez bitą godzinę, że ograniczona odpowiedzialność dotyczy wspólników, a nie członków zarządu.

Dzisiaj jest inaczej.

Internet aż pęka w szwach od informacji, że członek zarządu odpowiada za spółkę, że pozwy, że „299 ksh”.

Dlatego jeżeli już mam okazję rozmawiać o zarządzie to  zwykle już w spółce jest jak w szekspirowskim państwie duńskim

„źle się dzieje”.

Albo, że „wejście do zarządu” traktowane jest jako awans zawodowy i świadomy ryzyka klient „mocno rozważa”.

I na takim spotkaniu niechybnie pada pytanie:

„ale po co?”

Zarobki? Gwarantuje Ci, że w niejednej spółce członek zarządu zarabia mniej niż dyrektorzy.

Zresztą zarabiasz przecież tyle ile wynegocjujesz.

Stanowisko? Członek zarządu to nie „najwyższe możliwe stanowisko”, ale raczej stanowisko które może wymagać zupełnie innych kompetencji niż Twoje.

Władza? Bądźmy poważni 😃.

Jeżeli tylko ty jesteś w zarządzie to odpowiadasz sam za wszystko.

Jeżeli zarząd jest wieloosobowy to w najlepszym przypadku albo nie zrobisz nic bez podpisu innego członka zarządu, albo wiecznie się zastanawiasz czy reszta zarządu nie robi właśnie jakiś głupot za które przyjdzie Ci kiedyś odpowiadać finansowo.

Skoro już jesteśmy przy tej odpowiedzialności…

Odpowiedzialność członka zarządu w stosunku do agencji marketingowej

Jako członek zarządu jesteś managerem, który musi dbać o interesy podmiotu którym zarządzasz czyli agencji marketingowej prowadzonej w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Jeżeli te interesy prowadzisz w sposób nieumiejętny czy nawet niedbały to musisz liczyć się, że po stronie spółki może powstać szkoda, za którą możesz być rozliczony.

I bez znaczenia jest, że oprócz funkcji członka zarządu masz jeszcze na głowie jeszcze cały dział kreatywny, a ta rzekoma „niedbałość” wynika z tak prozaicznej przyczyny, że doba ma tylko 24 godziny.

Niby możesz się ubezpieczyć od takiej potencjalnej odpowiedzialności.

Ale z tyłu głowy zawsze pozostaje myśl, że możesz być rozliczany z czegoś więcej niż niezadowolony klient…

Odpowiedzialność członka zarządu za długi agencji marketingowej

Jeżeli spółka nie będzie w stanie uregulować swoich zobowiązań (klienci, podwykonawcy, dostawcy, pracownicy, ZUS..) to zapewne prędzej czy później sprawa trafi do sądu, a potem do komornika. Jak może wyglądać taka spirala długów można zobaczyć na przykładzie tej agencji reklamowej.

Oczywiście „z pustego i Salomon nie naleje” więc jeżeli na rachunkach bankowych będzie właśnie pusto, a na majątek spółki składa się tylko zepsuty ekspres do kawy to egzekucja zostanie szybko umorzona jako bezskuteczna.

Otwiera to drogę wierzycielom, aby pozwać Ciebie jako członka zarządu za długi agencji marketingowej. I tutaj egzekucja jest bez żadnego pardonu: pod młotek może pójść samochód, mieszkanie czy inne wartościowe rzeczy.

Co możesz zrobić, aby uchronić się przed taką odpowiedzialnością?

Nie wchodzić do zarządu. Musisz „tylko” w odpowiednim czasie zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości spółki albo wykazać że nie ponosisz winy, że tak się nie stało.

Jedno jest trudne, a drugie właściwie niewykonalne.

Wniosek o głoszenie upadłości agencji reklamowej nie może być złożony zbyt późno.

Ani zbyt wcześnie.

Musi być złożony tak „w sam raz”.

Czyli jeżeli stale trzymasz rękę na „finansowym pulsie” spółki i masz rozeznanie w sprawach prawnych i rachunkowych to masz realną szansę wyjść cało z opresji.

Tyle, że dosłownie WSZYSCY będą Cię odwodzić od tej decyzji.

Bo za chwilę przyjdzie klient, wpadnie projekt, posypią się faktury i agencja wyjdzie na prostą…

Co do „braku winy”. Cóż, sądy oszczędnie gospodarują  tym wyłączeniem odpowiedzialności.

Tak oszczędnie, że nawet zawał serca może Cię nie usprawiedliwiać.

Te ryzyka to oczywiście chleb powszedni każdego przedsiębiorcy. Biznes może zwyczajnie nie wyjść i przyjdzie za to zapłacić.

Kluczowym jest jednak to rozróżnienie:

co innego odpowiadać za swoją agencję, a co innego przyjąć na siebie odpowiedzialność za cudzą firmę. 

I na sam koniec powinieneś zadać sobie pytanie czy właśnie naprawdę tego chcesz.

Potrzebujesz sprawdzonego wzoru umowy?

Zobacz także:

• Członek zarządu dorabiający na boku jako freelancer – na czy polega ustawowy zakaz konkurencji dla zarządu i wspólników
• Konsorcjum reklamowe – co to jest konsorcjum i jak może zwiększyć potencjał Twojej agencji reklamowej w przetargach.

Podziękowania dla:

• Photo by Olu Eletu on Unsplash

Spokojnie, to tylko awaria….

Sądzę jednak, że trafiłeś tutaj nie dlatego, że jesteś fanem pewnego filmu z 1982 roku i pewnie też jesteś daleki od spokoju 😆.

W końcu awaria w biurze to nie przelewki (chyba, że pękła rura i właśnie zalewasz sąsiada z dołu….).

Muszę również założyć, że jesteś już po rozmowie z wynajmującym, który raczej Ci nie przyklasnął, a kazał „jakoś sobie poradzić, bo to nie jego sprawa”.

A czyja?

Obowiązki wynajmującego związane z biurem

Kodeks Cywilny określa obowiązki wynajmującego w następujący sposób:

Art.  662.  [Prawa i obowiązki stron]

§  1. Wynajmujący powinien wydać najemcy rzecz w stanie przydatnym do umówionego użytku i utrzymywać ją w takim stanie przez czas trwania najmu.
§  2. Drobne nakłady połączone ze zwykłym używaniem rzeczy obciążają najemcę.

Art. 681. [Nakłady obciążające najemcę lokalu]
Do drobnych nakładów, które obciążają najemcę lokalu, należą w szczególności: drobne naprawy podłóg, drzwi i okien, malowanie ścian, podłóg oraz wewnętrznej strony drzwi wejściowych, jak również drobne naprawy instalacji i urządzeń technicznych, zapewniających korzystanie ze światła, ogrzewania lokalu, dopływu i odpływu wody.

Generalnie więc można przyjąć taką oto zasadę:

Wszystko w biurze ma działać, a jeżeli nie działa to powinien to naprawić wynajmujący, chyba że koszty z tym związane są …drobne.

Co to znaczy „drobne”? No właśnie to najczęściej jest przyczyną wszelkich waśni wynajmującego i najemcy 😃.

Łatwo bowiem się domyśleć, że dla wynajmującego wszystko jest „drobną naprawą”, a dla najemcy każda złotówka, którą musi dołożyć do lokalu jest skandalem.

Co to są „drobne naprawy”

I teraz będzie ulubiony zwrot każdego prawnika „to zależy….”

Bo to zależy od tego co się zepsuło i jakie są koszty przywrócenia temu sprawności.

Podam więc kilka przykładów gdy awaria w biurze może być uznana za drobną:

• Odpowietrzenie grzejnika? Drobna naprawa.
• Wymiana grzejnika? Obowiązek wynajmującego
• Naprawa gniazda elektrycznego? Drobna naprawa.
• Założenie gniazdka elektrycznego? Obowiązek wynajmującego.
• Wymiana żarówki? Drobna naprawa
• Wymiana lampy? Obowiązek wynajmującego.
• Naprawa spłuczki i uszczelnienie rury? Drobna naprawa
• Wymiana urządzenia sanitarnego? Obowiązek wynajmującego.

Musisz się tutaj posługiwać zdrowym rozsądkiem, aczkolwiek nie ukrywam, że czasami może to być trudne gdy naprawa będzie „na granicy” drobnej i zwyczajnej 🙂.

Kiedy jednak jesteś przekonany, że naprawa do drobnych nie należy to masz dwie możliwości.

Naprawa na koszt wynajmującego

W kodeksie przeczytasz, że jeżeli wymagane są naprawy bez których nie da się używać lokalu to możesz wyznaczyć wynajmującemu termin, a następnie wykonać te naprawy na jego koszt.

Brzmi to rewelacyjnie, ale w praktyce jest to zaskakująco mało intuicyjne.

Po pierwsze naprawa musi być konieczna.
Kluczowym jest słowo „naprawa”, które musisz odróżnić od „ulepszenia”. Ma więc być normalnie, a nie lepiej niż było 😄.

Naprawą konieczną nie będzie taka, aby w biurze dało się normalnie pracować.

Przy rozstrzyganiu czy naprawa była konieczna warto żebyś sięgnął do umowy najmu i sprawdził, co Ci wynajmujący zagwarantował. W szczególności ważnym jest standard pomieszczenia, w którym dokonana była naprawa.
Koniecznymi są też naprawy doprowadzające wynajęte biuro do stanu sprzed dewastacji.

Po drugie za naprawy musisz zapłacić z własnej kieszeni. 
Idealnie byłoby zamówić fachowca, a następnie odesłać go wraz z rachunkiem do wynajmującego. To tak nie działa, niestety!
Z fachowcem musisz się rozliczyć, ale koniecznie zachowaj rachunki i faktury VAT za robociznę i materiał! Będą one Ci potrzebne, żeby skutecznie obciążyć tymi kosztami wynajmującego.

Najbardziej praktycznym sposobem rozliczenia się z wynajmującym będzie „potrącenie” czynszu z kosztami jakie poniosłeś na naprawę w biurze.

Przykład:

Czynsz wynosi: 1000 zł
Koszty naprawy: 300 zł

1000 zł – 300 zł = 700 zł
tyle musisz przelać czynszu

Tutaj możesz przeczytać o tym jak w praktyce dokonać czynności  „potrącenia”.

Obniżka czynszu

Drugim przypadkiem kiedy możesz sięgnąć do kieszeni wynajmującego jest powstanie wad przez które możesz korzystać z lokalu tylko w sposób ograniczony.

Na przykład do takiej obniżki uprawnia Cię awaria w biurze polegająca na niesprawnym ogrzewaniu. Jeżeli biuro jest „niedogrzane” (bo działa tylko 2 na 6 kaloryferów) to oczywiście nie jest ono CAŁKOWICIE dla Ciebie bezużyteczne, ale nie godzisz się pewnie żeby płacić za to jak za przysłowiowe woły.

Żeby skutecznie skorzystać z obniżki czynszu musisz poinformować wynajmującego, że w związku z określonymi wadami nie możesz korzystać z lokalu z umówiony sposób i z tego tytułu żądasz określonej obniżki (uwaga: obniżka nie może wynosić 100% 😀)

Przykład:

„W związku z zalaniem pomieszczenia konferencyjnego zwracam się o obniżenie czynszu na czas naprawy o 30% tj. o kwotę 300 zł”.

Po złożeniu takiego oświadczenia, tak jak przy potrąceniu, wykonaj przelew pomniejszony o obniżkę.

Awaria w biurze i sprawa w sądzie

Wynajmujący może zupełnie nie zgadzać się z Twoim stanowiskiem i w odpowiedzi na wszystkie oświadczenia prześle Ci … pełną fakturę za najem biura oraz wezwanie do zapłaty. Ostatecznie sprawa może nawet trafić do sądu.

Jeżeli będziesz konsekwentnie trwał  przy swoim stanowisku (a środek procesu to kiepski moment na zmianę zdania…) to pozostaje Ci:

• w przypadku wykonania naprawy na koszt wynajmującego – podnieść zarzut potrącenia co sprowadza się do przedstawienia dowodów dotyczących kosztów naprawy oraz dowodu doręczenia wynajmującemu oświadczenia o potrąceniu.
• w przypadku obniżenia czynszu – podnieść zarzut obniżenia czynszu. Tutaj konieczna będzie opinia biegłego, który oszacuje czy Twoja obniżka była zasadna (tutaj możesz zobaczyć dobrze napisane uzasadnienie w tego typu sprawie).

Potrzebujesz sprawdzonego wzoru umowy?

Brak czasu na czytanie?

Zobacz także:

• Podstawowe błędy przy najmie biura – jak uniknąć trzech, potencjalnie katastrofalnych w skutkach błędów przy wynajmowaniu biura.
• Uchwała Wspólnoty Mieszkaniowej – czy potrzebujesz zgody Wspólnoty Mieszkaniowej na prowadzenie działalności gospodarczej w lokalu lub powieszenie na elewacji tabliczki.

Podziękowania dla:

• Photo by Cristina Gottardi on Unsplash